وقتی در یک پرونده قضایی مطلب مهمی دارید که فرصت یا امکان بیان کامل آن در جلسه دادگاه وجود ندارد، لایحه می تواند راهی برای انتقال مکتوب دفاعیات، توضیحات، درخواست ها و مستندات شما باشد. اما «لایحه» همیشه به معنای لایحه دفاعیه دادگاه نیست و در نظام قانون گذاری نیز اصطلاح لایحه کاربرد متفاوتی دارد. همین تفاوت گاهی باعث می شود افراد لایحه را با دادخواست، شکواییه یا حتی طرح قانونی اشتباه بگیرند. در این راهنما ابتدا به زبان ساده توضیح می دهیم لایحه چیست، چه انواعی دارد و در چه شرایطی استفاده می شود؛ سپس تفاوت آن با دادخواست و شکواییه، نحوه تنظیم و ارسال، زمان ارائه، اشتباهات رایج و نکات مهمی را بررسی می کنیم که پیش از تهیه یک لایحه باید بدانید.

لایحه به زبان ساده یعنی چه؟

به زبان ساده، لایحه نوشته ای است که فرد در آن حرف، دفاع، توضیح یا درخواست خود را به صورت رسمی و مکتوب بیان می کند. برای مثال، اگر شخصی در یک پرونده حقوقی معتقد باشد ادعای طرف مقابل درست نیست، می تواند دلایل و مستندات خود را در قالب یک لایحه برای مرجع قضایی ارائه کند.

در واقع، می توان لایحه را ابزاری برای دفاع کتبی و انتقال منظم اطلاعات پرونده به قاضی یا مرجع رسیدگی کننده دانست. یک لایحه مناسب نباید صرفاً مجموعه ای از توضیحات طولانی باشد؛ بلکه باید مشخص کند موضوع پرونده چیست، فرد چه ادعایی دارد، چه دلایلی برای ادعای خود ارائه می کند و در نهایت چه درخواستی از مرجع رسیدگی دارد.

برای مثال، در یک پرونده ملکی ممکن است شخص با ارائه لایحه:

• توضیحات تکمیلی درباره قرارداد را ارائه کند.

• به ادعاهای طرف مقابل پاسخ دهد.

• مدارک و مستندات خود را معرفی کند.

• به یک موضوع حقوقی یا ادعای مطرح شده اعتراض کند.

• درخواست مشخصی از دادگاه داشته باشد.

• نکاتی را که فرصت بیان کامل آن ها در جلسه دادگاه وجود نداشته، توضیح دهد.

بنابراین اگر بخواهیم در یک جمله بگوییم لایحه چیست، می توان گفت: لایحه نوشته ای رسمی برای بیان دفاعیات، توضیحات، درخواست ها یا مطالب مرتبط با یک موضوع حقوقی یا قضایی است.

لایحه در حقوق ایران چند معنا دارد؟

در حقوق ایران، واژه لایحه بسته به زمینه ای که در آن استفاده می شود، می تواند به دو مفهوم اصلی اشاره داشته باشد: لایحه قضایی و لایحه قانونی یا دولتی. به همین دلیل، برای درک دقیق اینکه لایحه چیست نباید تصور کرد که این واژه فقط به نوشته ای برای دفاع در دادگاه اشاره دارد.

در یک کاربرد، لایحه وسیله ای برای بیان دفاعیات، توضیحات یا درخواست های مرتبط با یک پرونده قضایی است؛ در کاربرد دیگر، لایحه به پیشنهاد قانونی دولت برای بررسی و تصویب در مجلس گفته می شود. شناخت این تفاوت به خصوص زمانی اهمیت دارد که فرد با عبارت هایی مانند «لایحه دفاعیه»، «لایحه قضایی» یا «لایحه دولت» مواجه می شود.

لایحه قضایی چیست؟

لایحه قضایی نوشته ای رسمی است که در ارتباط با یک پرونده قضایی برای ارائه توضیحات، دفاعیات، دلایل، مستندات یا درخواست های مرتبط با پرونده تنظیم و به مرجع رسیدگی ارائه می شود. بنابراین، اگر کاربر در زمینه دادگاه و پرونده قضایی بپرسد لایحه چیست، معمولاً منظور او همین نوع لایحه است.

لایحه قضایی می تواند در پرونده های حقوقی و کیفری و در مراحل مختلف رسیدگی مورد استفاده قرار گیرد. محتوای لایحه نیز باید متناسب با موضوع پرونده تنظیم شود و نمی توان یک متن ثابت را برای همه پرونده ها مناسب دانست.

از مهم ترین کاربردهای لایحه قضایی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ارائه دفاعیات کتبی به دادگاه یا مرجع قضایی

• پاسخ دادن به ادعاها و استدلال های طرف مقابل

• ارائه توضیحات تکمیلی درباره موضوع پرونده

• معرفی و توضیح مدارک و مستندات

• بیان درخواست مشخص از مرجع رسیدگی

• تکمیل مطالبی که در جلسه رسیدگی فرصت بیان آن ها وجود نداشته است

• اعتراض یا پیگیری موضوعات مرتبط با پرونده، در مواردی که قانون برای آن مسیر مشخصی پیش بینی کرده است

نکته مهم این است که لایحه قضایی با دادخواست و شکواییه تفاوت دارد. دادخواست و شکواییه معمولاً ابزارهای آغاز فرایند رسیدگی هستند، در حالی که لایحه بیشتر برای ارائه دفاع، توضیح، درخواست یا مطالب تکمیلی در ارتباط با موضوع مورد رسیدگی استفاده می شود.

لایحه دفاعیه چیست؟

لایحه دفاعیه یکی از مهم ترین انواع لایحه قضایی است که با هدف دفاع از حقوق و مواضع یک شخص در یک پرونده تنظیم می شود. در این نوع لایحه، فرد یا وکیل او تلاش می کند ادعاهای خود را با استفاده از دلایل، مدارک و استدلال های حقوقی توضیح دهد و به ادعاهای طرف مقابل پاسخ دهد.

برای مثال، اگر فردی در یک پرونده مطالبه وجه معتقد باشد که بدهی مورد ادعا قبلاً پرداخت شده است، می تواند در لایحه دفاعیه خود موضوع پرداخت، تاریخ آن و مدارک مربوط را توضیح دهد و از مرجع رسیدگی بخواهد این دفاع را مورد توجه قرار دهد.

یک لایحه دفاعیه حرفه ای معمولاً باید:

• مستقیماً با موضوع پرونده ارتباط داشته باشد.

• ادعاهای مطرح شده را با دلیل و مدرک پشتیبانی کند.

• از مطالب احساسی و توهین آمیز دور باشد.

• استدلال حقوقی منظم داشته باشد.

• در صورت نیاز به مواد قانونی مرتبط استناد کند.

• در پایان، درخواست فرد را به صورت روشن بیان کند.

بنابراین، وقتی کسی می پرسد لایحه چیست و منظور او لایحه دفاعیه است، باید توجه داشت که لایحه دفاعیه صرفاً یک نامه معمولی نیست؛ بلکه یک نوشته رسمی مرتبط با پرونده است که باید متناسب با موضوع و مرحله رسیدگی تنظیم شود.

لایحه قانونی یا لایحه دولت چیست؟

لایحه قانونی یا لایحه دولت با لایحه قضایی تفاوت اساسی دارد. در اینجا منظور نوشته ای برای دفاع از یک فرد در دادگاه نیست؛ بلکه منظور پیشنهاد قانونی برای بررسی و تصویب در مجلس شورای اسلامی است.

مطابق اصل ۷۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می شوند. در آیین نامه داخلی مجلس نیز برای لوایح قانونی دولت، وجود موضوع و عنوان مشخص، بیان دلایل لزوم تهیه لایحه و تناسب مواد با موضوع آن پیش بینی شده است.

به زبان ساده، فرایند را می توان اینگونه تصور کرد:

دولت → تهیه و تصویب لایحه → ارائه به مجلس → بررسی و تصویب احتمالی → طی مراحل قانونی → تبدیل به قانون

البته صرف ارائه یک لایحه دولت به مجلس به معنای تبدیل شدن آن به قانون نیست. لایحه باید مراحل قانون گذاری مقرر را طی کند و ممکن است در جریان بررسی مجلس تغییر کند، رد شود یا برای بررسی بیشتر به مراحل بعدی برود.

در نتیجه، اگر در اخبار گفته شود «لایحه ای از سوی دولت به مجلس ارائه شد»، منظور از لایحه، پیشنهاد قانونی دولت است، نه لایحه دفاعیه مربوط به یک پرونده قضایی.

تفاوت لایحه دولت با طرح چیست؟

یکی از مهم ترین ابهامات در موضوع لایحه چیست، تفاوت میان «لایحه» و «طرح» در فرایند قانون گذاری است.

تفاوت اصلی این دو در منشأ پیشنهاد است. بر اساس اصل ۷۴ قانون اساسی، لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می شوند؛ در مقابل، طرح های قانونی به پیشنهاد حداقل ۱۵ نفر از نمایندگان مجلس قابل طرح هستند.

بنابراین، لایحه و طرح هر دو می توانند موضوع قانون گذاری قرار بگیرند، اما منشأ ارائه آن ها متفاوت است.

یک نکته مهم دیگر این است که هر پیشنهادی که از سوی نمایندگان ارائه می شود الزاماً به معنای تصویب قانون نیست؛ همان طور که ارائه یک لایحه از سوی دولت نیز تضمین نمی کند که متن پیشنهادی بدون تغییر به قانون تبدیل شود.

چه کسی لایحه را به مجلس ارائه می کند؟

در مورد لایحه قانونی دولت، فرایند از دولت آغاز می شود. مطابق اصل ۷۴ قانون اساسی، لایحه قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می شود. همچنین طبق آیین نامه داخلی مجلس، لوایح قانونی تقدیمی باید به امضای رئیس جمهور و وزیر یا وزیران مسئول برسند و در جلسه علنی توسط وزیر مربوط یا نماینده دولت تقدیم شوند.

بنابراین، نباید «لایحه دولت» را با «طرح نمایندگان» یکی دانست.

به صورت خلاصه:

• لایحه قانونی: از سوی دولت ارائه می شود.

• طرح قانونی: از سوی نمایندگان مجلس، با شرایط مقرر قانونی، پیشنهاد می شود.

• لایحه قضایی: مربوط به فرایند رسیدگی قضایی و ارائه دفاعیات، توضیحات یا درخواست های مرتبط با پرونده است.

البته در ادبیات حقوقی، برخی پیشنهادهای قانونی ممکن است منشأها و تشریفات خاص دیگری نیز داشته باشند؛ بنابراین در یک مقاله تخصصی بهتر است برای هر مورد، مبنای قانونی آن به صورت جداگانه بررسی شود.

لایحه چگونه وارد فرایند قانون گذاری می شود؟

برای اینکه دقیق تر بدانیم لایحه چیست و چه تفاوتی با یک «قانون» دارد، باید مسیر تبدیل پیشنهاد قانونی به قانون را نیز بشناسیم.

در مورد لایحه دولت، ابتدا پیشنهاد و متن مربوط در ساختار دولت تهیه و بررسی می شود. پس از تصویب در هیئت وزیران، لایحه برای بررسی به مجلس تقدیم می شود. سپس موضوع در چارچوب مقررات داخلی مجلس بررسی و مراحل قانونی خود را طی می کند. اصل ۷۴ قانون اساسی نیز تصریح می کند که لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می شوند.

به صورت ساده می توان این مسیر را چنین خلاصه کرد:

1. شناسایی نیاز به قانون جدید یا اصلاح قانون موجود

2. تهیه پیش نویس و بررسی پیشنهاد در دولت

3. تصویب لایحه در هیئت وزیران

4. تقدیم لایحه به مجلس

5. بررسی لایحه در فرایند قانون گذاری مجلس

6. بررسی و تصویب مواد لایحه طبق مقررات مربوط

7. طی مراحل نظارتی مقرر، از جمله بررسی شورای نگهبان در موارد مشمول

8. ابلاغ و انتشار قانون پس از طی مراحل قانونی

نکته مهم این است که لایحه در ابتدای این مسیر هنوز قانون نیست؛ بلکه یک پیشنهاد قانونی است. تنها پس از طی مراحل مقرر و نهایی شدن فرایند قانون گذاری، متن مربوط می تواند عنوان قانون پیدا کند.

به همین دلیل، اگر بخواهیم در یک جمله تفاوت را بیان کنیم:

لایحه، پیشنهاد قانون است؛ قانون نتیجه نهایی فرایند قانون گذاری پس از طی مراحل قانونی است.

در نتیجه، برای پاسخ کامل به سؤال «لایحه چیست؟» باید میان لایحه قضایی برای امور دادگاه و لایحه قانونی برای فرایند قانونگذاری تفاوت قائل شد؛ زیرا این دو، با وجود نام مشترک، کاربرد و ماهیت کاملاً متفاوتی دارند.

انواع لایحه کدام اند؟

برای پاسخ دقیق به سؤال «انواع لایحه چیست؟» باید توجه داشت که لایحه یک قالب واحد با کاربرد ثابت نیست و بر اساس موضوع پرونده، هدف شخص از ارائه نوشته و مرحله رسیدگی می تواند شکل های مختلفی داشته باشد. به همین دلیل، لایحه ای که برای دفاع در یک دعوای حقوقی تنظیم می شود، با لایحه ای که برای اعتراض به رأی یا درخواست رسیدگی مجدد نوشته می شود، از نظر محتوا و هدف یکسان نیست.

به طور کلی، مهمترین انواع لایحه در امور قضایی عبارت اند از:

• لایحه حقوقی

• لایحه کیفری

• لایحه دفاعیه

• لایحه تجدیدنظرخواهی

• لایحه اعتراض به رأی

• لایحه اعاده دادرسی

• لایحه فرجام خواهی

• لایحه درخواست

• لایحه تکمیلی

• لایحه پاسخ به دفاعیات طرف مقابل

نکته مهم این است که برخی از این عناوین، دسته بندی موضوعی هستند و برخی دیگر بر اساس هدف یا مرحله رسیدگی نام گذاری می شوند؛ بنابراین ممکن است یک لایحه همزمان مثلاً «لایحه دفاعیه کیفری» یا «لایحه دفاعیه در مرحله تجدیدنظر» باشد.

لایحه حقوقی

به لایحه ای گفته می شود که در ارتباط با یک دعوای حقوقی تنظیم و به مرجع قضایی ارائه می شود. هدف آن می تواند دفاع از حقوق فرد، ارائه توضیحات، پاسخ به ادعاهای طرف مقابل، معرفی مدارک یا بیان درخواست مرتبط با پرونده باشد.

برای مثال، در پرونده هایی مانند مطالبه وجه، اختلافات قراردادی، دعاوی ملکی یا برخی دعاوی خانوادگی، طرفین ممکن است برای توضیح مواضع خود از لایحه استفاده کنند.

یک لایحه حقوقی مناسب معمولاً باید:

• موضوع پرونده را به طور دقیق مشخص کند.

• به ادعاهای مرتبط با دعوا پاسخ دهد.

• دلایل و مستندات را معرفی کند.

• در صورت نیاز به مقررات قانونی مرتبط استناد کند.

• از مطالب غیر مرتبط و احساسی پرهیز کند.

• درخواست نهایی شخص را روشن بیان کند.

بنابراین، وقتی کاربر درباره لایحه چیست سؤال می کند، «لایحه حقوقی» یکی از مهم ترین کاربردهای این مفهوم در پرونده های دادگاه است.

لایحه کیفری

لایحه کیفری در ارتباط با پرونده هایی تنظیم می شود که موضوع آن ها جنبه کیفری دارد. این لایحه می تواند از سوی شاکی، متهم یا وکیل آنان، متناسب با سمت و شرایط پرونده، برای ارائه توضیحات، دفاعیات، دلایل یا درخواست های مرتبط مورد استفاده قرار گیرد.

برای مثال، در یک پرونده کیفری ممکن است لایحه برای موارد زیر تنظیم شود:

• دفاع در برابر اتهام

• پاسخ به اظهارات شاکی

• ارائه یا توضیح مدارک

• تشریح وقایع پرونده

• بیان ایرادات مرتبط با ادله

• ارائه درخواست قانونی مرتبط با پرونده

در تنظیم لایحه کیفری باید دقت بیشتری به خرج داد؛ زیرا نوع اتهام، ادله موجود، مرحله رسیدگی و حقوق قانونی اشخاص می تواند بر نحوه تنظیم دفاع تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، یک متن عمومی را نمی توان برای همه پرونده های کیفری مناسب دانست و محتوای لایحه باید متناسب با شرایط همان پرونده تنظیم شود.

لایحه دفاعیه

یکی از شناخته شده ترین انواع لایحه است و هدف اصلی آن دفاع از مواضع و حقوق شخص در یک پرونده قضایی است.

در این نوع لایحه، فرد یا وکیل او می تواند:

• به ادعاهای طرف مقابل پاسخ دهد.

• وقایع مهم پرونده را توضیح دهد.

• مدارک و مستندات را معرفی کند.

• استدلال های حقوقی خود را بیان کند.

• ایرادات موجود در ادعا یا ادله طرف مقابل را مطرح کند.

• درخواست نهایی خود را از مرجع قضایی بیان کند.

لایحه دفاعیه می تواند در پرونده های حقوقی و کیفری کاربرد داشته باشد. بنابراین «لایحه دفاعیه» بیشتر بر هدف لایحه تمرکز دارد، در حالی که «لایحه حقوقی» یا «لایحه کیفری» بیشتر به نوع پرونده اشاره می کنند.

برای مثال، ممکن است یک متن همزمان یک لایحه دفاعیه حقوقی یا یک لایحه دفاعیه کیفری باشد.

لایحه تجدید نظرخواهی

لایحه تجدیدنظرخواهی متنی است که برای توضیح دلایل و جهات اعتراض به رأی در مرحله تجدیدنظر ارائه می شود. در این مرحله، فرد باید مشخص کند چرا رأی مورد اعتراض از نظر او دارای ایراد است و چه دلایلی برای پذیرش اعتراض خود دارد.

در لایحه تجدیدنظرخواهی بهتر است:

• مشخصات رأی مورد اعتراض به درستی درج شود.

• ایرادات مورد نظر به صورت دقیق بیان شوند.

• دلایل اعتراض توضیح داده شوند.

• مدارک مرتبط معرفی شوند.

• درخواست نهایی به صورت روشن مطرح شود.

نکته مهم این است که لایحه تجدیدنظرخواهی به تنهایی جایگزین رعایت مهلت و تشریفات قانونی تجدیدنظرخواهی نیست. بنابراین نباید تصور کرد که صرف نوشتن یا ارسال یک لایحه، تمام شرایط قانونی اعتراض به رأی را تأمین می کند.

لایحه اعتراض به رأی

لایحه اعتراض به رای عنوانی عمومی تر برای نوشته ای است که شخص در آن ایرادات و دلایل خود نسبت به یک رأی یا تصمیم قضایی را توضیح می دهد. نوع اعتراض، مرجع رسیدگی و شیوه اقدام، به نوع رأی و مرحله ای که پرونده در آن قرار دارد بستگی دارد.

در چنین لایحه ای باید از بیان کلی مانند «رأی اشتباه است» فراتر رفت و مشخص کرد:

• کدام بخش رای مورد اعتراض است؟

• ایراد وارد شده دقیقاً چیست؟

• چه دلیل یا مدرکی برای اعتراض وجود دارد؟

• مبنای قانونی اعتراض چیست؟

• چه نتیجه ای از مرجع رسیدگی درخواست می شود؟

به همین دلیل، هنگام بررسی اینکه لایحه چیست، نباید همه اعتراض ها را تحت یک عنوان واحد قرار داد؛ زیرا برای برخی طرق اعتراض، قانون شرایط، مهلت و تشریفات مشخصی تعیین کرده است.

لایحه اعاده دادرسی

در ارتباط با درخواست بازنگری قضایی در مواردی است که قانون برای اعاده دادرسی پیش بینی کرده است. اعاده دادرسی یک مسیر عادی و عمومی برای اعتراض به هر رأی نیست؛ بلکه تنها در شرایط و جهات مقرر قانونی امکان استفاده از آن وجود دارد.

به همین دلیل، در تنظیم چنین لایحه ای باید ابتدا مشخص شود که آیا موضوع پرونده اساساً با یکی از جهات قانونی اعاده دادرسی مطابقت دارد یا خیر.

در یک لایحه اعاده دادرسی معمولاً باید:

• رای مورد نظر به طور دقیق مشخص شود.

• جهت قانونی اعاده دادرسی توضیح داده شود.

• دلایل و مستندات مرتبط ارائه شوند.

• ارتباط میان دلیل ارائه شده و جهت اعاده دادرسی روشن شود.

• درخواست شخص به صورت مشخص بیان شود.

بنابراین، صرف نارضایتی از نتیجه رأی به معنای وجود شرایط اعاده دادرسی نیست.

لایحه فرجام خواهی

لایحه فرجام خواهی برای توضیح دلایل و جهات فرجام خواهی در مواردی که رأی قابل فرجام است، مورد استفاده قرار می گیرد. رسیدگی فرجامی با رسیدگی ماهوی معمول دادگاه متفاوت است و تمرکز آن بر بررسی انطباق رأی با موازین قانونی و شرعی در حدود مقرر قانون است.

در تنظیم این نوع لایحه، توجه به مواردی مانند موارد قابل فرجام، جهات فرجام خواهی و مهلت ها اهمیت زیادی دارد.

در یک لایحه فرجام خواهی باید تلاش شود:

• رأی مورد فرجام مشخص شود.

• ایرادات قانونی یا جهات فرجام خواهی به صورت دقیق بیان شوند.

• دلایل و مستندات مرتبط ارائه شوند.

• درخواست نهایی مشخص باشد.

به همین دلیل، لایحه فرجام خواهی از جمله لوایح تخصصی است و تنظیم آن بدون توجه به مقررات مربوط به فرجام می تواند باعث از دست رفتن فرصت یا کاهش کیفیت دفاع شود.

لایحه درخواست

لایحه درخواست برای زمانی استفاده می شود که شخص قصد دارد موضوع یا تقاضایی را به صورت کتبی به مرجع قضایی ارائه کند. نوع درخواست می تواند با توجه به پرونده و مقررات مربوط متفاوت باشد.

برای نمونه، ممکن است شخص بخواهد:

• توضیح یا درخواست مشخصی را به پرونده اضافه کند.

• موضوعی را به اطلاع مرجع رسیدگی برساند.

• تقاضای مرتبط با روند رسیدگی مطرح کند.

• مدارک یا اطلاعات تکمیلی ارائه دهد.

در این نوع لایحه، بهتر است درخواست از همان ابتدا مشخص باشد و توضیحات اضافی مانع از درک خواسته اصلی نشود.

لایحه تکمیلی

لایحه تکمیلی برای تکمیل مطالبی ارائه می شود که پیش تر در پرونده مطرح شده اند. برای مثال، ممکن است فرد پس از ارائه دفاعیات اولیه متوجه شود که یک نکته مهم، سند یا توضیح مرتبط را بیان نکرده است و بخواهد آن را در چارچوب مقررات پرونده به مرجع رسیدگی ارائه کند.

یک لایحه تکمیلی می تواند شامل موارد زیر باشد:

• توضیح بیشتر درباره یک دفاع قبلی

• ارائه مدارک یا مستندات مرتبط

• پاسخ به موضوع جدید مطرح شده در پرونده

• رفع ابهام درباره یک ادعا

• تکمیل استدلال های قبلی

با این حال، «تکمیلی» بودن به این معنا نیست که می توان بدون محدودیت و در هر مرحله ای هر مطلبی را اضافه کرد. امکان و نحوه ارائه مطالب تکمیلی به مقررات و شرایط پرونده بستگی دارد.

لایحه پاسخ به دفاعیات طرف مقابل

یکی دیگر از کاربردهای مهم لایحه، پاسخ به دفاعیات و ادعاهای طرف مقابل است. در جریان رسیدگی ممکن است یکی از طرفین ادعا، دفاع یا مدرکی ارائه کند که طرف دیگر نیاز داشته باشد نسبت به آن توضیح دهد.

در این شرایط، لایحه پاسخ باید تا حد امکان نقطه به نقطه و مستند باشد. به جای تکرار کل مطالب پرونده، بهتر است ابتدا ادعای طرف مقابل مشخص و سپس پاسخ مربوط به همان ادعا ارائه شود.

برای مثال، ساختار یک لایحه پاسخ می تواند چنین باشد:

1. بیان ادعای طرف مقابل

2. توضیح ایراد یا پاسخ به آن ادعا

3. ارائه دلیل و مستند

4. استناد حقوقی در صورت نیاز

5. بیان نتیجه و درخواست نهایی

این روش باعث می شود مرجع رسیدگی راحت تر ارتباط میان ادعا، پاسخ و مستندات را بررسی کند.

در نهایت، پاسخ به سؤال «انواع لایحه چیست؟» نشان می دهد که لایحه بر اساس موضوع، هدف و مرحله رسیدگی می تواند شکل های مختلفی داشته باشد. همچنین یک لایحه ممکن است هم زمان چند ویژگی داشته باشد؛ برای مثال، یک متن می تواند لایحه دفاعیه کیفری در مرحله تجدیدنظر یا لایحه تکمیلی در یک پرونده حقوقی باشد. بنابراین، مهم تر از عنوان لایحه، شناخت دقیق هدف، مرحله رسیدگی، مهلت قانونی و شرایط پرونده هنگام تنظیم آن است.

لایحه دفاعیه چیست و چه کاربردی دارد؟

لایحه دفاعیه یکی از مهم ترین ابزارهای دفاع کتبی در فرایند رسیدگی قضایی است. اگر بخواهیم به صورت ساده توضیح دهیم که لایحه دفاعیه چیست، باید گفت متنی رسمی است که یکی از طرفین پرونده یا وکیل او برای بیان دفاعیات، توضیحات، دلایل، مستندات و درخواست های خود به مرجع قضایی ارائه می کند.

اهمیت لایحه دفاعیه در این است که به فرد اجازه می دهد مطالب خود را برخلاف دفاع شفاهی، با فرصت بیشتری تنظیم و به صورت منظم ارائه کند. در یک لایحه دفاعیه مناسب، معمولاً ابتدا موضوع پرونده مشخص می شود، سپس ادعاها و وقایع مرتبط توضیح داده شده و در ادامه دلایل، مدارک و استدلال های حقوقی ارائه می شوند.

از مهم ترین کاربردهای لایحه دفاعیه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پاسخ به ادعاها و دفاعیات طرف مقابل

• ارائه توضیحات تکمیلی درباره موضوع پرونده

• معرفی و تشریح مدارک و مستندات

• بیان استدلال های حقوقی

• طرح درخواست مشخص از مرجع قضایی

• تکمیل دفاعیات مطرح شده در جلسه رسیدگی

• توجه دادن دادگاه به نکات مهمی که ممکن است در روند رسیدگی نیاز به توضیح داشته باشند

بنابراین، در پاسخ به سؤال لایحه چیست باید توجه داشت که لایحه دفاعیه صرفاً یک نامه معمولی نیست؛ بلکه نوشته ای مرتبط با پرونده است که باید بر اساس موضوع، مرحله رسیدگی و هدف دفاع تنظیم شود.

لایحه دفاعیه در پرونده حقوقی

در پرونده های حقوقی، لایحه دفاعیه معمولاً برای دفاع از حقوق و منافع یکی از طرفین دعوا و ارائه توضیحات یا مستندات به دادگاه مورد استفاده قرار می گیرد. پرونده های حقوقی می توانند موضوعات مختلفی مانند مطالبه وجه، اختلافات قراردادی، دعاوی ملکی، مطالبه خسارت، خانواده و سایر مسائل حقوقی را شامل شوند.

برای مثال، فرض کنید شخصی به دلیل مطالبه وجه از فرد دیگری شکایت کرده و خوانده معتقد است مبلغ مورد ادعا قبلاً پرداخت شده است. خوانده می تواند در لایحه دفاعیه خود:

• تاریخ و نحوه پرداخت را توضیح دهد.

• رسید یا مدرک پرداخت را معرفی کند.

• به ادعای خواهان پاسخ دهد.

• در صورت وجود، به قرارداد یا توافق مرتبط استناد کند.

• در پایان، درخواست خود را از دادگاه به صورت روشن بیان کند.

در یک لایحه دفاعیه حقوقی بهتر است مطالب کاملاً مرتبط با موضوع دعوا باشند و هر ادعا تا حد امکان با دلیل یا مدرک پشتیبانی شود. استفاده از توضیحات طولانی، احساسی یا نامرتبط معمولاً به جای تقویت دفاع، باعث کاهش تمرکز متن می شود.

موضوعات رایج برای تنظیم لایحه در پرونده های حقوقی شامل موارد زیر است:

• دعاوی ملکی

• مطالبه وجه

• اختلافات قراردادی

• مطالبه خسارت

• دعاوی مربوط به چک و سفته

• پرونده های خانوادگی

• اختلافات مربوط به مالکیت و تصرف

لایحه دفاعیه در پرونده کیفری

لایحه دفاعیه در پرونده کیفری برای بیان دفاعیات و توضیحات مرتبط با یک اتهام یا موضوع کیفری تنظیم می شود. در این نوع پرونده ها، موضوع دفاع می تواند بسیار حساس باشد و به همین دلیل، محتوای لایحه باید با دقت بیشتری نسبت به موضوع اتهام، ادله موجود و مرحله رسیدگی تنظیم شود.

در پرونده کیفری ممکن است لایحه برای موضوعاتی مانند:

• پاسخ به اتهام مطرح شده

• توضیح درباره وقایع پرونده

• ارائه یا معرفی مدارک و ادله

• پاسخ به اظهارات شاکی

• توضیح درباره ایرادات موجود در ادله

• بیان دفاعیات متهم

• ارائه درخواست های قانونی مرتبط با پرونده

مورد استفاده قرار گیرد.

برای مثال، اگر متهم معتقد باشد ادله ارائه شده علیه او برای اثبات اتهام کافی نیست، می تواند در چارچوب مقررات مربوط، این موضوع را در لایحه خود با توضیح دقیق و استناد به مستندات پرونده مطرح کند.

در چنین شرایطی، یک لایحه دفاعیه کیفری باید از بیان مطالب حدسی، اتهام زنی بدون دلیل یا توضیحات احساسی پرهیز کند. همچنین نوع دفاع باید متناسب با مرحله پرونده باشد؛ زیرا لایحه ای که در مرحله تحقیقات مقدماتی تنظیم می شود ممکن است از نظر هدف و محتوای مورد نیاز با لایحه ارائه شده در مرحله رسیدگی دادگاه تفاوت داشته باشد.

چه کسانی می توانند لایحه دفاعیه ارائه کنند؟

به طور کلی، شخصی که در یک پرونده قضایی دارای سمت یا نفع مرتبط است، می تواند در چارچوب مقررات مربوط، دفاعیات و مطالب خود را به مرجع رسیدگی ارائه کند. همچنین وکیل دادگستری نیز می تواند از طرف موکل خود اقدامات مربوط به دفاع و ارائه لایحه را انجام دهد.

بسته به نوع پرونده، اشخاصی مانند موارد زیر ممکن است در فرایند ارائه لایحه نقش داشته باشند:

• خواهان

• خوانده

• شاکی

• متهم

• وکیل هر یک از طرفین

• اشخاصی که قانوناً در پرونده دارای سمت هستند

البته اینکه چه شخصی، در چه مرحله ای و با چه شرایطی می تواند اقدام خاصی را انجام دهد، به نوع پرونده، سمت فرد و مقررات حاکم بر آن پرونده بستگی دارد.

همچنین داشتن امکان ارائه لایحه به این معنا نیست که هر متن یا هر نوع دفاعی الزاماً نتیجه مورد انتظار را ایجاد می کند. کیفیت استدلال، ارتباط مطالب با پرونده، مدارک و رعایت تشریفات قانونی نیز اهمیت زیادی دارد.

آیا خواهان هم می تواند لایحه بدهد؟

بله. تصور اینکه لایحه دفاعیه فقط برای خوانده یا متهم است، اشتباه است. خواهان نیز می تواند در جریان پرونده حقوقی، مطالب و دفاعیات خود را در قالب لایحه به مرجع رسیدگی ارائه کند.

برای نمونه، خواهان ممکن است پس از دریافت دفاعیات خوانده بخواهد به برخی از ادعاهای او پاسخ دهد. در این شرایط، می تواند مطالب خود را به صورت منظم و مستند ارائه کند.

خواهان ممکن است از لایحه برای موارد زیر استفاده کند:

• پاسخ به دفاعیات خوانده

• توضیح بیشتر درباره خواسته خود

• ارائه مستندات

• تشریح ارتباط مدارک با ادعای مطرح شده

• پاسخ به ایرادات طرف مقابل

• ارائه توضیحات تکمیلی

• بیان درخواست های مرتبط با روند رسیدگی

بنابراین، لایحه دفاعیه را نباید صرفاً به معنای «دفاع خوانده» در نظر گرفت. هر یک از طرفین پرونده، متناسب با سمت و شرایط قانونی، ممکن است برای توضیح مواضع خود از لایحه استفاده کند.

آیا خوانده می تواند بدون حضور در دادگاه لایحه ارائه کند؟

در بسیاری از موارد، عدم حضور شخص در جلسه رسیدگی مانع مطلق ارائه لایحه نیست و خوانده می تواند در چارچوب مقررات مربوط، دفاعیات و مطالب خود را به صورت کتبی ارائه کند. با این حال، ارائه لایحه را نباید به طور کلی معادل حضور در جلسه دادگاه دانست.

به بیان ساده، لایحه می تواند وسیله ای برای انتقال دفاعیات کتبی باشد، اما اینکه عدم حضور در جلسه چه آثار حقوقی دارد به نوع پرونده، نحوه ابلاغ، مرحله رسیدگی و مقررات خاص آن بستگی دارد.

بنابراین اگر خوانده نمی تواند در جلسه حضور داشته باشد، بهتر است صرفاً به این تصور که «با ارسال لایحه همه آثار حضور را خواهد داشت» اکتفا نکند. در پرونده های مهم، بررسی شرایط پرونده با وکیل یا مشاور حقوقی می تواند از بروز اشتباه جلوگیری کند.

نکته مهم این است که:

ارسال لایحه می تواند دفاع کتبی فرد را به پرونده منتقل کند، اما آثار حقوقی عدم حضور در جلسه باید جداگانه و بر اساس شرایط همان پرونده بررسی شود.

لایحه چگونه می تواند دفاعیات را تکمیل کند؟

یکی از مهم ترین پاسخ ها به سؤال لایحه چیست و چه کاربردی دارد همین موضوع است. لایحه به طرف پرونده اجازه می دهد دفاعیات خود را با ساختار منظم تری ارائه کند و نکاتی را که ممکن است در دفاع شفاهی به طور کامل مطرح نشده باشند، توضیح دهد.

یک لایحه مناسب می تواند دفاعیات را از چند جهت تکمیل کند:

۱. مرتب کردن استدلال ها

فرد می تواند مطالب خود را از ابتدا تا انتها بر اساس یک ترتیب منطقی بیان کند و از پراکندگی دفاع جلوگیری شود.

۲. پاسخ دقیق به ادعاهای طرف مقابل

به جای پاسخ کلی، می توان هر ادعا را جداگانه مطرح و دلایل رد یا پاسخ به آن را توضیح داد.

۳. معرفی مستندات

لایحه این امکان را فراهم می کند که فرد توضیح دهد هر سند یا مدرک چه ارتباطی با موضوع پرونده دارد.

۴. ارائه استدلال حقوقی

در صورت لزوم، می توان مبنای حقوقی دفاع را با استناد به مقررات مرتبط بیان کرد.

۵. بیان درخواست نهایی

در پایان لایحه می توان مشخص کرد که شخص از مرجع رسیدگی دقیقاً چه تصمیم یا اقدامی را درخواست دارد.

در نتیجه، یک لایحه دفاعیه مؤثر باید فراتر از تکرار مطالب قبلی باشد و به قاضی کمک کند تا ارتباط میان ادعا، دلیل، سند و درخواست نهایی را به صورت واضح مشاهده کند.

بهترین لایحه الزاماً طولانی ترین لایحه نیست؛ بلکه لایحه ای است که مرتبط، مستند، منظم، روشن و متناسب با موضوع پرونده باشد.

تفاوت لایحه با دادخواست و شکواییه چیست؟

برای درک دقیق اینکه لایحه چیست، باید آن را از سایر نوشته ها و ابزارهای حقوقی مانند دادخواست، شکواییه و اظهارنامه تفکیک کرد. این اصطلاحات ممکن است برای افراد غیر حقوقی مشابه به نظر برسند، اما از نظر هدف، زمان استفاده، نحوه آغاز فرایند و کاربرد حقوقی تفاوت های مهمی دارند.

به طور خلاصه، لایحه معمولاً برای ارائه دفاعیات، توضیحات، دلایل، مستندات یا درخواست های مرتبط با یک پرونده استفاده می شود؛ در حالی که دادخواست و شکواییه در اصل برای آغاز رسیدگی به یک دعوا یا شکایت به کار می روند. اظهارنامه نیز ابزار رسمی دیگری برای اعلام یک موضوع یا مطالبه حق پیش از طرح دعوا یا در ارتباط با آن است.

تفاوت لایحه و دادخواست

مهم ترین تفاوت لایحه و دادخواست در هدف و نقش آن ها در فرایند دادرسی است.

دادخواست در دعاوی حقوقی، وسیله ای برای طرح دعوا و آغاز رسیدگی قضایی است. شخصی که ادعای حقوقی دارد، باید خواسته خود را در قالب قانونی مربوط مطرح کند تا رسیدگی قضایی آغاز شود.

اما لایحه معمولاً در ارتباط با یک موضوع یا پرونده درحال رسیدگی ارائه می شود و هدف آن می تواند دفاع، توضیح، پاسخ به مطالب طرف مقابل، ارائه مستندات یا بیان درخواست باشد.

برای مثال، فرض کنید فردی از شخص دیگری مطالبه وجه دارد. برای شروع دعوای حقوقی، موضوع باید از مسیر قانونی مربوط به طرح دعوا پیگیری شود. پس از تشکیل پرونده، خواهان یا خوانده می تواند برای توضیح دفاعیات و مطالب خود لایحه ارائه کند.

بنابراین:

• دادخواست: برای طرح دعوای حقوقی و شروع رسیدگی استفاده می شود.

• لایحه: برای ارائه دفاعیات، توضیحات، دلایل یا درخواست های مرتبط با پرونده استفاده می شود.

• دادخواست معمولاً دارای خواهان، خوانده، خواسته و موضوع دعوا است.

• لایحه معمولاً در ارتباط با یک پرونده یا موضوع قضایی مشخص تنظیم می شود.

• ارائه لایحه به طور معمول جایگزین دادخواست لازم برای شروع دعوا نمی شود.

به همین دلیل، اگر کاربری بپرسد لایحه چیست، نباید آن را نوعی «دادخواست» تصور کند؛ هرچند هر دو ممکن است حاوی توضیحات و مطالب حقوقی باشند.

تفاوت لایحه و شکواییه

شکواییه با هدف طرح یک شکایت کیفری و درخواست رسیدگی به یک رفتار مجرمانه مورد استفاده قرار می گیرد. شخصی که خود را قربانی جرم می داند، در صورت وجود شرایط قانونی، می تواند شکایت کیفری خود را از طریق مسیر مقرر مطرح کند.

در مقابل، لایحه بیشتر برای ارائه دفاعیات، توضیحات، مستندات یا درخواست های مرتبط با پرونده ای است که موضوع آن در حال پیگیری است.

برای مثال، اگر فردی مدعی شود شخص دیگری مرتکب جرمی علیه او شده است، برای شروع فرایند کیفری باید شکایت خود را از مسیر قانونی مربوط مطرح کند. پس از تشکیل پرونده، شاکی، متهم یا وکیل آنان ممکن است در مراحل مختلف برای توضیح مواضع خود لایحه ارائه کنند.

تفاوت اصلی را می توان اینگونه خلاصه کرد:

• شکواییه: برای مطرح کردن شکایت کیفری استفاده می شود.

• لایحه: برای ارائه دفاع، توضیح، پاسخ یا درخواست مرتبط با پرونده استفاده می شود.

• شکواییه می تواند آغاز کننده فرایند رسیدگی کیفری باشد.

• لایحه معمولاً نقش تکمیلی در جریان رسیدگی دارد.

• موضوع شکوائیه باید ناظر به یک رفتار یا عنوان کیفری قابل رسیدگی باشد.

بنابراین، لایحه دفاعیه کیفری با شکواییه یکی نیست. شاکی ممکن است با شکواییه فرایند کیفری را آغاز کند و سپس در جریان رسیدگی، برای توضیح یا تکمیل مطالب خود لایحه ارائه دهد.

تفاوت لایحه و اظهارنامه

اظهارنامه یکی دیگر از ابزارهای رسمی حقوقی است که برای اعلام یک موضوع، مطالبه حق یا ارسال اظهارات رسمی به شخص دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. اظهارنامه در بسیاری از موارد می تواند قبل از طرح دعوا مورد استفاده قرار گیرد و به شخص اجازه می دهد موضع یا مطالبه خود را به صورت رسمی اعلام کند.

در مقابل، لایحه معمولاً با یک پرونده یا رسیدگی قضایی مشخص ارتباط دارد و برای ارائه دفاعیات، توضیحات یا درخواست های مرتبط با آن موضوع استفاده می شود.

برای مثال، اگر شخصی از دیگری طلب داشته باشد، ممکن است پیش از طرح دعوا از اظهارنامه برای مطالبه رسمی طلب خود استفاده کند. اما اگر پرونده ای در دادگاه مطرح شده باشد، فرد می تواند دفاعیات و توضیحات خود را در قالب لایحه به مرجع رسیدگی ارائه کند.

تفاوت های مهم عبارت اند از:

• اظهارنامه: ابزار رسمی برای اعلام یا مطالبه موضوعی از شخص دیگر است.

• لایحه: بیشتر برای ارائه مطالب، دفاعیات یا درخواست ها در ارتباط با پرونده قضایی استفاده می شود.

• اظهارنامه الزاماً به معنای وجود یک پرونده درحال رسیدگی در دادگاه نیست.

• لایحه معمولاً به یک پرونده یا مرجع رسیدگی مشخص ارتباط دارد.

• ارسال اظهارنامه به تنهایی به معنای طرح دعوا یا صدور رای قضایی نیست.

پس اگر سؤال این باشد که لایحه چیست، نباید اظهارنامه را نیز نوعی لایحه در نظر گرفت؛ این دو ابزار، اهداف و کاربردهای متفاوتی دارند.

تفاوت لایحه و دفاع شفاهی

دفاع شفاهی به توضیحاتی گفته می شود که شخص یا وکیل او در جلسه رسیدگی، به صورت شفاهی در برابر مرجع قضایی مطرح می کند. در مقابل، لایحه دفاعیه شکل کتبی دفاع است و به فرد امکان می دهد مطالب خود را با ساختار منظم تری ارائه کند.

دفاع شفاهی معمولاً به فضای جلسه، زمان در اختیار فرد و موضوعات مطرح شده در همان جلسه وابسته است. در مقابل، شخص می تواند برای تنظیم لایحه زمان بیشتری صرف کند و مطالب را بر اساس یک ترتیب مشخص ارائه دهد.

برای مثال، در یک جلسه دادگاه ممکن است شخص در چند دقیقه دفاعیات خود را مطرح کند؛ اما در لایحه می تواند:

• ادعاهای طرف مقابل را به ترتیب بررسی کند.

• مدارک مرتبط را معرفی کند.

• استدلال حقوقی خود را منظم کند.

• نکات مهم پرونده را به صورت مکتوب توضیح دهد.

• درخواست نهایی خود را به صورت روشن بیان کند.

با این حال، لایحه و دفاع شفاهی الزاماً جایگزین کامل یکدیگر نیستند. در بسیاری از شرایط، دفاع کتبی و شفاهی می توانند در کنار یکدیگر برای ارائه بهتر مواضع شخص مورد استفاده قرار گیرند.

جدول مقایسه لایحه، دادخواست، شکواییه و اظهارنامه

یک مثال ساده برای درک تفاوت ها

فرض کنید شخصی از فرد دیگری مبلغی طلب دارد و مبلغ مورد نظر را دریافت نکرده است. مسیر حقوقی ممکن است به شکل زیر قابل تصور باشد:

اظهارنامه:
فرد می تواند در صورت مناسب بودن شرایط، طلب خود را به صورت رسمی مطالبه کند.

دادخواست:
اگر اختلاف حل نشود، برای طرح دعوای حقوقی و مطالبه حق، دادخواست از مسیر قانونی مربوط ارائه می شود.

لایحه:
پس از تشکیل پرونده، هر یک از طرفین می توانند در چارچوب مقررات، برای ارائه توضیحات، دفاعیات، مدارک یا پاسخ به مطالب طرف مقابل لایحه ارائه کنند.

شکواییه:
اگر موضوع واجد جنبه کیفری و شرایط قانونی شکایت باشد، مسیر آن با شکواییه کیفری متفاوت خواهد بود.

در نتیجه، برای اینکه دقیقاً بدانیم لایحه چیست، باید نقش آن را در کنار سایر ابزارهای حقوقی ببینیم. دادخواست و شکواییه بیشتر برای آغاز رسیدگی حقوقی یا کیفری به کار می روند، اظهارنامه برای اعلام یا مطالبه رسمی است و لایحه عمدتاً ابزار ارائه دفاعیات، توضیحات، دلایل و درخواست های مرتبط با یک موضوع یا پرونده قضایی است.

سوالات متداول درباره لایحه (FAQ)

لایحه دفاعیه چیست؟

لایحه دفاعیه یک متن رسمی و کتبی است که برای بیان دفاعیات، توضیحات، دلایل و مستندات مرتبط با یک پرونده قضایی ارائه می شود. خواهان، خوانده، شاکی، متهم یا وکیل آن ها، متناسب با شرایط پرونده، می توانند از لایحه برای تکمیل دفاع خود استفاده کنند. در یک لایحه مناسب، ادعاها، دلایل و درخواست نهایی باید به صورت منظم و روشن بیان شوند. لایحه دفاعیه با دادخواست و شکواییه تفاوت دارد و معمولاً نقش آن تکمیل دفاعیات در جریان رسیدگی است.

آیا ارائه لایحه به دادگاه الزامی است؟

خیر، ارائه لایحه در همه پرونده ها و برای همه طرفین به صورت عمومی الزامی نیست و ضرورت آن به شرایط پرونده و مقررات مربوط بستگی دارد. با این حال، لایحه می تواند برای ارائه دقیق تر دفاعیات، مدارک و توضیحات اهمیت زیادی داشته باشد. همچنین در برخی اقدامات و مراحل قضایی، رعایت تشریفات و مهلت های قانونی اهمیت دارد و صرف ارسال لایحه جایگزین آن ها نمی شود. بنابراین، الزامی بودن یا نبودن ارائه لایحه باید با توجه به نوع پرونده و مرحله رسیدگی بررسی شود.

چه کسی می تواند لایحه ارائه کند؟

در پرونده های قضایی، اشخاصی که در پرونده دارای سمت هستند، مانند خواهان، خوانده، شاکی یا متهم، می توانند در چارچوب مقررات دفاعیات و مطالب خود را ارائه کنند. وکیل دادگستری نیز می تواند در حدود اختیارات قانونی و وکالتی خود، از طرف موکل لایحه تنظیم و ارائه کند. نوع لایحه و شرایط ارائه آن به موضوع پرونده، مرحله رسیدگی و سمت شخص بستگی دارد. بنابراین، قبل از تنظیم لایحه باید مشخص شود فرد چه سمتی در پرونده دارد و چه درخواستی را می خواهد مطرح کند.

لایحه را چه زمانی باید ارائه کرد؟

زمان مناسب ارائه لایحه به نوع آن، مرحله رسیدگی و مقررات حاکم بر پرونده بستگی دارد و برای همه لوایح یک زمان ثابت وجود ندارد. لایحه ممکن است پیش از جلسه رسیدگی، در جریان رسیدگی یا در مواردی برای تکمیل دفاعیات پس از طرح مطالب جدید ارائه شود. در لوایح مربوط به اعتراض به آرا، تجدید نظر خواهی، فرجام خواهی یا اعاده دادرسی، رعایت مهلت های قانونی اهمیت ویژه ای دارد. به همین دلیل، پیش از ارسال لایحه باید مهلت و شرایط قانونی اقدام مورد نظر در همان پرونده بررسی شود.

لایحه چگونه ثبت و ارسال می شود؟

در پرونده های قضایی، ارائه لایحه می تواند از طریق سازوکارهای خدمات الکترونیک قضایی و مسیرهای تعیین شده برای ثبت اوراق قضایی انجام شود. فرد باید اطلاعات پرونده، مشخصات لازم و متن لایحه را مطابق الزامات سامانه یا دفتر خدمات قضایی ارائه کند. پس از ثبت، باید رسید یا وضعیت ثبت موفق درخواست بررسی شود تا از ارسال صحیح لایحه اطمینان حاصل شود. روش دقیق ثبت ممکن است با توجه به نوع خدمت و مقررات جاری تغییر کند؛ بنابراین بهتر است هنگام ارسال، دستورالعمل رسمی همان خدمت ملاک قرار گیرد.